Politikk,Troms og Tromsø

Byrådet har gjort mykje – galt

Byrådsleiar Øyvind Hilmarsen har eit innlegg i Nordlys der han fortel om alt det fantastiske høgrebyrådet har gjort for byen. Naturleg nok når ein skal skryte viser han berre fram glasuren. Innlegget hans er eit svar til gamalordførar Herman Kristoffersen som hevdar at byrådet ikkje har gjort noko dei 1000 dagane dei har styrt. Dessverre tar begge feil. Byrådet har gjort mykje galt.

La oss ta ein titt på noko av det byrådet faktisk har gjort.

Dei åra høgre har styrt Tromsø har prisen på alle kommunale tenester gått i vêret. SFO-prisane har gått opp med 20%. Kulturskolen er blitt 28% dyrare, bruk av idrettsanlegga er blitt ca 15% dyrare. Samtidig har den generelle prisstigninga i Noreg vore fire prosent, medan eigedomskatten i Tromsø har gått ørlite ned. Er det greitt å sette ned skatten for å auke brukarbetalinga? Eg synst ikkje det.

Få er klar over at byrådet har tømt kommunekassa for meir enn ein halv milliard kroner. Dette er verdiar som dei folkevalde ikkje lenger kan styre over. Kontrollen er overført til styre i aksjeselskap og i den nye pensjonskassa. Styrer som står til ansvar overfor byrådet, ikkje overfor innbyggjarane i Tromsø. Dette er ei form for privatisering som vanskeleg lar seg reversere.

For å finansiere pensjonskassa har kommunen overført eigedomane Heracleum, Laureng og Slottet (Bydrifts anlegg på Skattøra) til pensjonskassa. Trikset er at kommunen skal leige bygningane tilbake og betale leige til pensjonskassa. Her er enno mykje uklart – for eksempel kva som kjem til å skje med husleiga til dei som bur på Heracleum og Laureng. Kommunen har vedtatt at ei slik overføring av eigedomar ikkje skal koste kommunen noko – altså skal dei som bur på Laureng og Heracleum betale husleiga som pensjonskassa krev.

Det mest alvorlege er likevel at dersom pensjonskassa, som skal forvalte pensjonsmilliardane på børsen, går på ein smell slik finansmarknaden gjer med ujamne mellomrom, vil det vere fare for at eigenkapitalen går heilt eller delvis tapt. Med tankar om terrakommunar i bakhovudet er dette skummelt. Det vil vere betydeleg tryggare å vere medlem av ei større kasse med profesjonell drift, som KLP. KLP er eit gjensidig selskap som er eigd av kundane som for det alle meste er norske kommunar, fylke og helseforetak. Då er det fleire som deler på risikoen.

Privatiseringa i kommunen tar verdiar frå arbeidarane. Det siste er at reinhaldarane i kommunen skal overførast til eit aksjeselskap, eit selskap som sikkert blir selt etterkvart. Den overføringa gjer at reinhaldarane kan miste delar av pensjonen dei har spart opp til. Finansbyråden seier det beint fram i Nordlys sjette oktober i år:

«Dersom det blir et AS vil det kunnemeldes inn i NHO og følge NHOs tariff. I og med at de ansatte dermed ikke lenger jobber i kommunen, men i et aksjeselskap, vil de kunne miste sin pensjonsordning Der har kommunen en mulighet til å spare penger.»

Kva dei bruker pengane dei sparer på er ikkje godt å vite. Kanskje kastar dei bort pengane på omkampar om E8? Dei går i alle fall ikkje til skolen. Det første byrådet gjorde då dei fekk makta i Tromsø var å kutte på skolen. Hilmarsen skryt av meir etterutdanning og det er bra, realiteten er likevel at skolen har mindre å drive for no. I 2012 kutta dei ni millionar, i 2013 nesten sju millionar til. Litt vart tilbakeført i år, men på langt nær nok.

Hilmarsen skryt av at dei regulerer mange tomter. Det er vel og bra, men det blir likevel ikkje bygd meir enn 50-70 bustader i kvartalet. Det er på langt nær nok for å dekke behovet. SV har foreslått at kommunen må gripe inn og få fart på bustadbygginga. Alle forslaga våre blir nedstemt.

Problemet er ikkje at byrådet gjer for lite, problemet er at det byrådet gjer er feil.

Skriv inn epostadressa di og trykk abonner

Standard
Arbeid og trygd,Troms og Tromsø,Økonomi

Pensjonsran i Tromsø

Den sjette oktober i 2014 kom sjokkmeldinga til 179 tilsette i Fagrent. Det er desse 179 som gjer reint i kommunen sine barnehagar, skolar og andre bygg. Byrådet ønsker å spare pengar gjennom å ta frå dei pensjonen dei har spart opp til. Finansbyråd Anne Berit Figenschou skal i alle fall ha kredit for å gje dei tilsette reine ord for pengane. Ho seier til Nordlys den sjette oktober:

Dersom det blir et AS vil det kunne meldes inn i NHO og følge NHOs tariff. I og med at de ansatte dermed ikke lenger jobber i kommunen, men i et aksjeselskap, vil de kunne miste sin pensjonsordning. Der har kommunen en mulighet til å spare penger.

Det er heilt vanvittig. Før har høgresida alltid sagt at dei tilsette skal få like gode vilkår når dei blir as-ifisert eller konkurranseutsett. Det har så godt som alltid vore tull. No seier det med reine ord. Vi skal spare pengar på å kutte pensjonen til folk. Skjer det for å kunne senke eigedomsskatten? Eg blir berre rasande, rett og slett.

SVs gruppeleder i Tromsø, Gunhild Johansen har lang fartstid i som tillitsvalgt og reagerer svært sterkt:

Dette er hårreisende! I min lange karriere som tillitsvalgt i Fagforbundet, har jeg vært med å kjempe for at alle kommunalt ansatte skulle få rett til pensjon. Nå vil byrådet organisere disse arbeidstakerne ut av den kommunale pensjonsordningen. Det er så uanstendig at det er til å gråte blod av!

Nokre av dei som har jobba lengst i kommunen kan på denne måten gå glipp av ein milliona i pensjon og AFP. Dette er ingen gullpensjon, men noko slitarane i kommunen har gjort seg fortent til.

Dette er smålegheit, og typisk høgrepolitikk.

Du kan og lese Jan-Thore Lockertsen sitt blogginlegg om saka (pluss litt OL)

Skriv inn epostadressa di og trykk abonner

Standard
Miljø,Troms og Tromsø

Tromsø har minst sykkelvegar

Blant dei tretten største byane i Noreg er Tromsø den byen med det færrast kilometer sykkelveg per innbyggar. Oslo har 1,7 km sykkelveg per 1000 innbyggar, medan vi i Tromsø kun har 200 meter per 1000 innbyggar. Dette må vi verkeleg få gjort noko med.

SSB sitt oversyn over antal kilometer sykkelveg per innbyggar i dei 13 største byane i landet. Porsgrunn har mest, Tromsø minst.

SSB sitt oversyn over antal kilometer sykkelveg per innbyggar i dei 13 største byane i landet.

Så sjølv om Tromsø kjem godt ut på nærleik til natur, må vi no ta eit krafttak for å gjere det mogleg å bruke sykkel på ein trygg måte i byen vår. Spesielt med tanke på framveksten av el-syklar som «fjerner» bakkane i Tromsø så trur eg bruken vil auke. Utan sykkelvegar vil konflikten mellom gåande, syklande og køyrande auke.

Derfor synst eg det var trist at høgresida i sist kommunestyremøte stemte ned SV sine framlegg om betre sykkelvegar og betre framkomelegheit for syklane i områdeplanen for Langnes onsdag den 24. september.

Kjelde for tala: SSB

Skriv inn epostadressa di og trykk abonner

Standard
Flyfoto av Universitetet i Tromsø. Fotograf: Maja Sojtaric/wikimedia commons
Politikk,Troms og Tromsø

Den underlege universitetsdebatten

Eg har med stigande undring følgt debatten, eller skal vi seie krangelen om den framtidige universitets- og høgskolestrukturen i Nord-Noreg. Denne diskusjonen har til no handla i all hovudsak om kven som skal få makt. Er det Universitetet i Tromsø eller Universitetet i Nordland som skal underlegge seg dei andre? Det som har mangla nesten totalt i debatten, men som er det viktigaste er; korleis skaper vi eit utdanningstilbod som er så godt som råd er for innbyggarane i landsdelen. Korleis bidrar vi best til forsking i verdsklasse?

For det første er det ei skeivdeling av utdanningstilbodet i dag. Dei som bur i Tromsø har eit betre tilbod enn alle andre. Dei som bur i Bodø har eit betre tilbod enn alle dei andre unntatt dei som bur i Tromsø. Alle kan sjølvsagt reise til desse byane, men kostnaden med det er ulikt fordelt. Hovudspørsmålet vi må diskutere er korleis vi kan sørgje for at så mange som råd kan vi eit tilbod som liknar det vi har i Tromsø, helst utan å måtte flytte.

Vi kan til dømes titte litt på Høgskolen på Nesna. Dei er blant dei mest innovative til å tilby utdanning desentralisert, nettstøtta og med samlingar. Mellom anna i samarbeid med Stockholms Universitet og uNordic. Vil slike initiativ bli styrka, svekka eller urørt av ein fusjon. Eg trur at ein samla institusjon kan komme til å vere eit hinder for slike initiativ. Kanskje er ein av grunnane til at Nesna får det til at dei er ein liten institusjon som må gjere ting på ein ny måte for å overleve? Dette burde ein samanslåingsdebatt handle om.

Vil ein fusjon gjere oss i stand til å tilby heile breidda av fag på breiddeuniversitet i Tromsø til heile landsdelen, eller vil vi få mange år der institusjonane blir innovervendt i eit forsøk på å få nye strukturar på plass? Og vil dette skje medan resten av verda har stor fart framover?

Så er neste spørsmål, blir forskinga betre av samanslåing. Eg skal sjølvsagt vere forsiktig med å vere skråsikker, men svært mykje forsking foregår i dag i nettverk. Nettverk som er internasjonale og der team som jobbar med det same jobbar i lag på tvers av institusjonar og landegrenser. Skal du ha pengar frå forskningsrådet vil det nesten alltid vere ein fordel å ha med internasjonale partnarar. Eg ser ikkje bort frå at det kan vere fordelar med å kople forskarane på fiskerhøgskolen nærmare med dei som jobbar med akvakultur i Bodø, eller at dei to handelshøgskolane kunne jobbe nærmare saman. Slik er det sjølvsagt på fleire område, og kanskje er teknologi det området der potensialet er størst. Men er det slik at vi må slå saman desse institusjonane for å kunne samarbeide? Konsekvensen av ein slik tankegang er at samanslåingane aldri stoppar. Eg er redd for at konsekvensen av ei samanslåing fort blir interne stridigheiter om ressursar framfor kreativt arbeid for å få framgang i vitskapen.

Då gjenstår argumenta om økonomi, ein felles nordnorsk stemme og at det blir enklare for Kunnskapsdepartementet å forholde seg til færre institusjonar. Eg tvilar på at økonomien blir betre, eg trur heller det blir eit nytt lag med administratorar. Dei andre argumenta er ikkje tunge nok til å vere grunnlaget for ei samanslåing.

Standard
Politikk

Big is beautiful

Vi har ein sjukdom i Noreg. Vi trur at alt blir betre berre det blir større. Eg slit litt med å forstå korfor det er slik.

  • Men ein stor kommune er betre enn ein liten kommune – visstnok
  • Eit stort sjukehus er betre enn eit lite sjukehus – visstnok
  • Eit stort Universitet er betre enn eit lite Universitet – visstnok

Eg skal ikkje påstå at alt er betre om det er smått. Det er sikkert ein del kommunar det er lurt å slå saman. Det finst sikkert både sjukehus og universitet som kan slåast saman. Men eg trur at konsekvensen av alt for mange av desse samanslåingane er negative.

Kurasa belgisk blå er kanskje eit eksempel på at ikkje alt blir betre om det blir større. Foto: User:Mastiff Wikimedia Commons http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Belgian_Blue_cattle#mediaviewer/File:GEURTZ16.JPG

Kurasa belgisk blå er kanskje eit eksempel på at ikkje alt blir betre om det blir større. Foto: User:Mastiff Wikimedia Commons http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Belgian_Blue_cattle#mediaviewer/File:GEURTZ16.JPG

Det er fleire grunnar til det. Eg trur at for å leide ein svært stor organisasjon må du vere tilnærma supermann. Og, det er få supermenn i omløp. Det å overskode einskilddelane og få dei til å jobbe godt i lag er vanskeleg. Også fordi det blir vanskeleg for mellomleiarane å sjå heilskapen i organisasjonen. Og, dersom ein mellomleiar ikkje ser heilskapen i organisasjon blir det enkelt å styre si avdeling, sin seksjon til beste for berre den seksjonen, den avdelinga i staden for å sjå korleis ein bidrar til at heile organisasjon spelar saman for å nå måla.

Dessutan, eg har tru på konkurranse og innovasjon. Eg trur det blir meir innovasjon om fleire høgskolar og universitet konkurrerer om studentane. Dersom dei finn og prøver ut ulike løysningar. Det er sjølvsagt mogleg innafor ein stor organisasjon, men enklare å få til med fleire sjølvstendige organisasjonar.

Derfor tenkjer eg at alle desse samanslåingane mest er eit uttrykk for at politikarar og andre vil vise handlekraft. Det er enklare å vise handlekraft gjennom å slå saman ting, gje det nytt namn og klippe av ei snor, enn gjennom den langsame prosessen med å utvikle organisasjonar i små steg om gongen.

Standard