Politikk

Hustad er misforstått bombastisk

Eg kjenner av og til at eg lar meg irritere av Jon Hustad. Medan eg andre gonger synst han er rett forfriskande å lese. I dagens Dag og Tid kjenner eg at eg lar meg irritere over kor bombastisk han er i omtalen av Senterpartiet sitt program.

Eg skal på ingen måte forsvare Senterpartiet. Det klare dei kanskje sjølv, men eg skal ta opp to påstander frå Hustad:

Han skriv:

«Bemanningen i skolen må økes» — kvifor får vi rett nok ikkje vite. Forskinga på feltet er nokså eintydig: Det hjelper ikkje med fleire lærarar

Her tar Hustad feil, det er i alle fall ikkje rom for å vere så bombastisk. John Hattie, som kanskje har laga den største metastudien av kva som fungerer og ikkje fungerer for å skape ein betre skole blir det ofte vist til i denne diskusjoen. Det er rett at Hattie seier at klassestorleik ikkje betyr så mykje, men med ein del viktige atterhald. Kalssestorleiken betyr mykje i småskolen, men og ein del i resten av grunnskolen. Det han vidare seier er at det er liten gevinst i å redusere klassen til under 17-18 elevar. Det er liten skilnad på 30 eller 40 elevar i klassen, men skilnad på 30 eller 17. Andre studiar viser at å redusere klassestorleiken har lita betydning med mindre du samtidig endrar pedagogikken. Alt for ofte ser ein at læraren underviser likt i ein klasse på 15 elevar og ein klasse på 27 elevar. Då er skilnaden liten. Om pedagogikken blir tilpassa klassestorleiken kan klassestorleiken bety ein del. Med andre ord, å pøse på med lærarar utan å gje dei etterutdanning vil ha liten verknad. Hustad tar med andre ord feil når han seier at forskinga er eintydig.

Seinare skriv Hustad:

Sp er mellom anna det partiet som har stått attom politikken med såkalla universelle standardar for nye bustader, ein politikk som gjer nye bustader dramatisk mykje dyrare.

Legg merke til at han ikkje skriv dyrare, men «dramatisk mykje dyrare». Så kan ein sjølvsagt diskutere på om standardane er fornuftige og kva som ligg i ordet dramatisk, men la oss sjå på nokre fakta.

SINTEF Byggforsk skriv i sin rapport om saka:

Rapportens hovedkonklusjoner kan være kontroversielle. Kort oppsummert:
1. TEK10 kan medføre kostnadsøkninger, men de fleste er beskjedne, dvs. under kr 40 000.
2. Kravene til baderom i TEK10 medfører hverken at badet blir uforholdsmessig stort eller at
det blir vesentlig dyrere enn før.

Vi kan og ta med erfaringane til Skanska:

På Løren i Oslo bygger Skanska flere hundre nye boliger i tett blokkbebyggelse. Her har entreprenøren bygd små leiligheter på 38 og 30 kvadratmeter etter de gamle forskriftene, men likevel oppfylt de nye kravene om tilgjengelighet. Med små, enkle og rimelige grep som å erstatte skapet under servanten på badet med en benkeplate og sette inn en skyvedør inn til soverommet på hver side av dobbeltsengen, går det greit å ta seg fram i rullestol.

Vi kan godt diskutere desse standardane, men «dramatisk mykje dyrare» kan umogleg stemme.

Eg trur Jon Hustad kunne tent på å uttrykt seg litt mindre bastant.

Standard
Troms og Tromsø

Eit krafttak for bustader i Tromsø

hus

Tromsø treng fleire bustader, det er ei offentleg oppgåve og eit offentleg ansvar. Foto: Harald Groven/Flickr

Det blir bygd alt for få hus i Tromsø. Folketalet stig med rundt 1000 personar i året. Det betyr at vi treng mellom 400 og 500 nye bustader av ulik storleik kvart år. Dei siste åra har det blitt bygd rundt 200 i året. Då er det ikkje rart prisane går rakt oppover. Det er i ferd med å bli uråd for folk med normale inntekter å skaffe seg ein OK plass å bu i Tromsø. Slik kan vi ikkje ha det.

Derfor ser vi og at salsprisen stig meir enn byggekostnaden for hus. Gjennomsnittleg kvadratmeterpris i Tromsø er meir enn 27 000 kroner per kvadratmeter. Leiligheiter ligg på ca 33′ medan einebustader er ca 24′ (Kjelde: Norsk Eigedomsmeklarforbund). Byggekostnaden per kvm er i underkant av 30 000. Litt avhengig av byggestandard. I følgje SSB har byggeprisindeksen gått frå 100 i 2000 til 160 i dag. I same periode har salspris indeksen gått frå 100 til 222 i følgje «Eiendomsmeglerbransjens boligprisstatistikk frå mars 2012, side 8». Begge desse er nasjonale tal. I Tromsø steig prisen frå 100 til 214 frå 2000 til 2011.

Eg meiner at vi her kan slå fast at det er ein marknadssvikt. Salsprisen veks meir enn byggeprisen, og det blir samstundes bygd for lite. Det kan ikkje bety anna enn at nokre aktørar i bransjen sit og skummar fløyten av marknaden. Det kan dei gjere fordi det blir bygd for lite og det ikkje er samsvar mellom byggepris og salspris. Eg har ikkje funne gode tal på dette, men magekjensla mi seier meg at det er utviklarane og delvis tomteeigarane som stikk av med gevinsten.

Når det er ein marknadssvikt er det ei openbar rolle for ein offentleg aktør som kommunen, sjølv innan ein marknadsøkonomi som den norske.

Eg har derfor foreslått for årsmøtet i Tromsø SV i morgon saman med andre at SV skal gå inn for at kommunen låner ein milliard og saman med TBBL bygger bustader for folk i Tromsø. Bustadene må byggast nøkternt, og det må opnast for eigeninnsats og dugnadsinnsats for å få ned prisen for folk. Desse bustadene må så kommunen/TBBL selje på vanleg måte til kostpris. Kommunen får tilbake pengane sine, innbyggarane får hus. Risikoen for kommunen ligg i at leiligheitene ikkje blir selt. Det meiner eg er ein akseptabel risiko å ta. Så då synst eg det er trist at byrådet i Nordlys (ikkje på nett)  i dag avviser ideen.

For ein milliard kan vi bygge mellom 400 og 500 bustader, avhengig av storleik og anna. Det vil monne i Tromsø.

Denne grafen viser talet på igangsette bustader i Tromsø, kvartalsvis (kjelde SSB):

graf_bustader

Standard