Feature,Internasjonalt,Politikk

Matvareprisar og matvareproduksjon

Kveiteproduksjonen stig seinare enn folketalsveksten. Korleis skal vi fø ni milliardar menneske? Foto: Özgür Mülazımoğlu /Flickr

I løpet av dei siste dagane har eg fått to skriv i postkassa som handlar om matvareprisar og matproduksjon. Først kom The Economist med ei stor sak om korleis vi kan klare å produsere nok mat til ni milliardar menneske i 2050, og i dag kom Nordlys (Nordlys si satsing på Apple produkt der ting berre er elektronisk tilgjengeleg på iPhone og iPad tar til å irritere meg skikkeleg, men det er ei anna sak) med si eiga lokale oppfølgjing av VGs matbørs.

Desse to ulike artiklane fekk meg til å tenkje litt. Korleis er samanhengen mellom pris og produksjon av mat? Eg er minst like glad i billig og god mat som alle andre, men eg er heilt sikker på at dersom bonden ikkje får ei skikkeleg inntekt så blir det ikkje produsert nok mat i verda.

Dei siste åra har vi sett store prisendringar på mat, der maten i to tilfelle har blitt svært dyr. Dette skaper store problem for dei fattigaste i verda, men det gjev og signal om at matproduksjonen i verda allereie er marginal. Det skal svært små forstyrrelsar i marknaden til før det gjev store utslag i matprisen.

Då synst eg det er litt skummelt at Noreg ikkje har skikkelege strateggiske matvarelager. I ei usikker verd, med krig og konflikt samt klimaendringar som potensielt vil kunne skape stor avlingssvikt så er det ikkje sikkert vi alltid vil kunne kjøpe det kornet vi treng. No er vi sjølvsagt så rike at vi stort sett alltid vil få tilgang på korn, men eg er likevel ikkje bekvem med at det einaste matvarelageret Noreg har er lagra på butikken og hos grosistane. Eg meiner vi burde ha lager for minst eit års forbruk i landet.

Men, det aller viktigaste matvarelageret er at vi har ein robust matproduksjon over heile landet. I både eit matvaretryggleiksperspektiv og eit perspektiv der det blir matmangel i verda bør vi halde oppe det norske landbruket over heile landet. Det betyr at maten vår må ha ein pris som gjer at ungdom har lyst til å overta og drive gardsbruk i Noreg.

I dag er det ca ein milliard menneske som ikkje har nok mat. Med tanke på at vi kjem til å bli to milliardar fleire menneske på jorda i løpet av dei neste 30 åra så betyr det at matproduksjonen må auke med 50 prosent i løpet av desse 30 åra. Det kjem til å bli vanskeleg.

Mykje kan gjerast gjennom at meir av maten blir spist og ikkje går tapt eller bli kasta. I dag mistar vi over 30 prosent av maten som blir dyrka. I fattige land går mykje tapt i dårleg logistikk, infrastruktur og lager. I den rike verda går mykje tapt gjennokm at vi kastar mat. Dette kan ikkje halde fram.

Men, dersom vi klarer å få bukt med overforbruk og tap på grunn av dårleg infrastruktur og klarer å auke produktiviteten særleg i Afrika til det nivået som er i India så trur eg det vil vere muleg å fø ni milliardar menneske på jorda. Føresetnaden er sjølvsagt at vi og klarer å få bukt med klimaendringane før dei reduserer jorda si evne til å produsere mat.

Korleis trur du vi skal klare å produsere nok mat?

 

Standard
Turmalin
Feature,Ikkje politikk

Eit mirakel i Nordlys

Turmalin

Turmalin er eit krystall som ofte blir brukt til smykke. Namnet kjem frå Sri Lanka og stoffet er hovudbestandelen i den mirakuløse japanske vulkansteinen. Foto: Chris Ralph/Wikipedia Commons

I Nordlys i dag (22.02.11) kan vi lese om bedrifte Bioform i Sørreisa som «vil legge landet for sine føtter med en ny form for akupunktur». Denne akupunkturen skal vistnok fungere gjennom at du limer japansk vulkanstein på kroppen.

Eg må innrømme at skepsisalarmen går av for fult hos meg. Det er derfor ikkje så lite underleg at journalisten ikkje finn det på sin plass å stille eit einaste kritisk spørsmål til dei som er intervjua, eller ikkje kontaktar fagmiljøet på Universitetet eller UNN om denne medisinske revolusjonen er fagleg forankra.

Dersom vi går inn på bedrifta sine heimesider for å finne ut meir om desse japanske vulkansteinane, så kan vi lese:

«Denne akupunktur ion-kulen er et mirakuløst nytt materiale som virker som et negativt ion, med langtrekkende infrarød aktivitet. Den absorberer de overladede smertefulle områdene eller punktene på kroppen. Og den har de nødvendige egenskaper for å kunne lindre plager og ubehag.»

Eg må innrømme at for meg framstår dette som det reinspikka sprøyt. «Langtrekkende infrarød aktivitet» er kanskje det underlegaste. Infrarød stråling er det same som varmestråling, så korleis skal denne kunne vere langtrekkande, og korleis skulle dette kunne hjelpe mot plager?

Eit negativt ladda ion, er eit atom med negativ elektrisk lading, og noko vi har rundt oss heile tida. Dersom du for eksempel har litt salt (NaCl) i vatn vil det løyse seg opp i Na+ og Cl- ionar. Korleis dette skulle kunne hjelpe mot smerte er vanskeleg å forstå. Forøvrig er turmalin som desse vulkankulene er laga av eit piezoelektrisk stoff, og så vidt eg kan sjå ut frå artikkelen i Wikipedia er det eit positivt ladda stoff. Men her er eg open for at det er noko eg ikkje har forstått.

Men mirakuløst er det vist, og det må det nok vere om dette skal hjelpe.

Det mest utrulege med produktet er likevel at det hjelper mot så utruleg mykje, igjen i følgje nettsida til Bioform:

– Ubehag ved mageproblemer
– Nysing – allergi
– Smerter ved hoste
– Ubehag fra tennisalbue
– Trøtte & anspente øyne
– Kraftige smerter i nedre rygg
– Kraftig hodepine
– Kne smerter
– Problemer med å løfte armene
– Abdominal ubehag etter trening
– Skulder smerter
– Smerter før og under menstrasjon

Det er ganske fantastisk at dette vidundermiddelet ikkje er i utstrakt bruk i norske sjukehus dersom det var veldokumentert gjennom 50 år i Japan slik vi kan lese i Nordlys. Det er jo ikkje slik at Japan er på ein annan planet der vi berre kommuniserer kvart femtiande år.

For meg framstår artikkelen i Nordlys som rein tekstreklame for eit produkt som det er usannsynleg at det verkar og berre er med på å lure pengar frå lettlurte folk. Eg forventar meir frå den største avisa i unverisitetsbyen Tromsø.

Les og Martin Ystnes sin kritikk her

Standard
Eldre utgåve av kommunevåpenet til Tromsø
Feature,Troms og Tromsø

Byvåpen og omdømme

Eldre utgåve av kommunevåpenet til Tromsø

Ei eldre utgåve av Tromsø kommune sitt byvåpen. Reinen har vore bruk som symbol for byen frå ca 1870. Bilete henta frå Wikipedia Commons

Det raser ein debatt om byvåpenet til Tromsø kommune. Nokon vil ha nordlyset andre vil ta i bruk Tromsøysund sitt gamle våpen (sjå til dømes denne facebookgruppa ). Eg tenkjer at denne debatten og den omdømmedebatten vi hadde tidlegare liknar mykje på kvarandre. Det er enklare å ta tak i symbol enn det som er dei verkelege utfordringa.

Er det ikkje slik at det eigentleg ikkje er så viktig korleis byvåpenet vårt ser ut? Det viktige er ikkje symbolet i seg sjølv, men kva innhald som ligg i symbolet. Innhaldet meiner eg blir bestemt av kva Tromsø er og korleis innbyggarane i Tromsø trivst i byen. Likeins meiner eg det blir rart å skulle diskutere Tromsø sitt omdømme, framfor å diskutere kva Tromsø skal vere.

Eg meiner Tromsø har svært mange gode sider og ein del utfordringar. Dei gode sidene er det som gjer at eg liker byen og gjerne vil halde fram med å bu der.

For meg er nokre av dei gode sidene:
• Folka i byen og kommunen
• Naturen
• At det er mange med initiativ og innovasjonsevne
• At det er lett å skape entusiasme for nye idear og prosjekt
• At trafikken er overkomeleg
• Og mange fleire ting, kom gjerne med di liste i kommentarfeltet

Men det er og mange utfordringar. Eg trur ei av hovudutfordringane i byen er at vi ikkje konsentrerer oss nok om ein del av dei grunnleggande tinga. Vi burde diskutere skolen og eldreomsorga meir, og mindre om gullegg.

Vi burde diskutere tilgang til næringsareal og transport meir enn grandiose framtidsplanar basert på olje.

Vi burde vere meir opptatt av korleis vi utviklar distrikta i Tromsø og rundt Tromsø enn om Tromsø er ein viktig stad i Noreg.

Dersom vi gjer det trur eg Tromsø blir og forblir ein viktig stad i Noreg og verda. Då trur eg vi vil halde fram med å kunne løfte store visjonære prosjekt som Mandelakonserten og då trur eg vi skal få på plass eit badeanlegg slik at ungane våre kan lære å symje og kan kose seg i vatnet saman med foreldra.

Kva skal til for at du blir nøgd med byen vår?

Standard
Ikkje politikk

Ille i Alta

16032009447

Å tvinge folk til å reise til Alta krev krigstypar i Nordlys

Nordlys hadde i dag eit oppslag om ei fæl sak. Ein mann har mishandla kjærasten sin, kom med dødstruslar og halde ho fanga. Men, skal vi tru Nordlys er det verste av alt at ho vart tvungen å reise til Alta. Det er i alle fall det som får fram krigstypene i avisa.

Ein kan jo lure på kva opplevingar desken i Nordlys har hatt i Alta? Kom med forslag!

Standard