Stikkord: klimaendring

Lagt ut

Kald januar – eit varmt år

Det har vore kaldt i Tromsø ei stund no. Når vi har ti tolv minusgrader over tid er det lett å glømme eller fortrenge at vi står midt i ei klimakrise. Eg gjer det sjølv når eg frys på fingrane og temperaturen på kontoret ligg litt under det som er aller mest behageleg.

Tverrfjellet no i januar

Realiteten er likevel noko heilt anna. Meterologisk institutt melder at 2025 var det varmaste året vi har målt:

“Landstemperaturen endte 1,5 grader over det som er normal temperatur i dagens klima (1991-2020-normalen). Sammenligner vi temperaturen i 2025 med før-industriell tid (1871-1900), var det 2,8 grader varmere i 2025 “ (met.no/nyhetsarkiv/2025-er-det-varmeste-aret-vi-har-malt )

I tillegg til at temperaturen var høg var det og over normalt med nedbør I 2025.Globalt var 2025 det tredje varmaste året vi har målt. (Copernicus tror vi når 1,5-gradersgrensen ti år tidligere enn ventet – NRK – Klima ) I artikkeln blir det vist til at verden kjem til passere 1,5 gradersmålet ti år tidlegare enn ein hadde trudd før.

Klimaendringane er ikkje lenger framtid, det er noko som skjer her og no. Og, endringane får store konsekvensar for oss. Eit lokalt viktig eksempel er at det strøymer store mengdar varmt vatn inn i Barentshavet. (Varmare vatn fossar inn i Barentshavet: Kan ha funne grunnen – NRK Troms og Finnmark ) Forskarane seier det slik : «– Funna tyder på menneskeleg påverknad på atmosfæren som gjev opphav til langtidstrendar, endrar prosessane i havet. Ringverknadane spreier seg vidare til sjøisen og økosystema i Arktis» (Nye resultat: Derfor fløymer varmt vatn inn i Barentshavet | Havforskningsinstituttet )

Dessverre har klima fått mindre plass i media og vår eiga bevisstheit dei siste åra. Derfor trengst eit parti som SV meir enn nokon gong, fordi vi vil at det naudsynste endringane vi må gjere for å handtere dei endringane som kjem og å gjere dei så små som mogleg treng at vi ser miljøkrav i samanheng med økonomi og skilnader mellom folk. Det kan ikkje vere slik at dei som har minst skal bere den største byrda med å tilpasse samfunnet til klimaendringar og å gjere endringane så små som mogleg.

I Tromsø jobbar vi hardt for å ta vare på naturen runsdt oss. Det er ein viktig beredskap for å handtere klimaendringane at vi har robuste økosystem og store nok inngrepsfrie areal til at naturen kan handtere endringane. Derfor er det viktig å handtere byveksten på ein slik måte at vi minimaliserer bruken av natur. Vi kan bygge nok bustader i Tromsø utan å bygge ned store areal.

Det aller viktigaste tiltaket vi har i Tromsø er Tenk Tromsø. Gjennom å unngå auke i biltrafikk så unngår vi å bruke meir natur til vegar og vi reduserer utsleppa.

I Noreg er vi heldige, vi har ressursane til å handtere dei endringane som kjem. Dessverre er ikkje alle andre land like heldige som oss.

God helg alle saman, og bruk vinteren medan han er her

Lagt ut

Overvatn og landstraum i Formannskapet

Eg veit ikkje heilt kor mange av dokker som eigentleg er interessert i kva vi held på med i kommunestyret og formannskapet her i Tromsø. Kanskje er du ein av dei som ser det som like spennande som finsk fjernsynsteater. Men det er jo saker som får betydning for alle oss som bur i Tromsø. Derfor skriv eg nokre ord om formannskapsmøtet no på komande tysdag. Kom gjerne med spørsmål og kommentarar

Overvatn

Mange sider, men etterkvart lærer ein at ikkje alt er like viktig å lese

Eg skal vere den første til å innrømme at «Kommundelplan for overvatn» kanskje ikkje er det vi alle drøymer om å lese. Men det er ein utruleg viktig plan for Tromsø. I ei tid med klimaendringar og meir ekstremt vêr så er måten vi behandlar vatn på viktig. Det blir meir regn, kraftigare snøsmelting og oftare stormflo. Vi treng ein beredskap for å sørge for at skadane blir så små som moglege av dette. Det skal denne planen bidra til.

Det er eit nytt hovudgrep i denne planen. Det viktigaste er eit stort fokus på fordrøying. Det betyr at ein skal bygge slik at ikkje alt vatnet renn bort med ein einaste gong og skaper flom, men blir tatt vare på i infiltriring i jord, ulike dammar og behaldarar. For å oppnå dette vil ein lage eit system for å score nye utbyggingar for dette, og ein må oppnå eit visst nivå på fordrøyinga. Det vil betyr meir bevisstheit om landskapsarkitekturen,

Vi skal og opne opp bekkar og flomvegar slik at vi får vatnet i havet utan at det går innom kjellarane til folk først i tillegg til fleire andre ting.

Oppdrett

Då kommunestyret i Tromsø samtykka til Arctic Offshore Farming sin søknad om å få prøve ut eit nytt oppdrettssystem ved Fellesholmen utanfor Tromsvika var eit av vilkåra at dei måtte bruke landstraum. Dersom anlegget skal bruke diesel vil det ha eit årleg utslepp på 2108 tonn Co2. Landstraum vil fjerne mesteparten av dette utslippet.

Fylkesmannen har innvilga søknaden utan krav om landstraum. Denne saka handlar om at Tromsø kommune klagar på dette vedtaket. Det er heilt urimeleg at ikkje oppdrettsnæringa skal vere med å bidra til reeduksjon av CO2-utslepp i Tromsø. Dersom det er nokon som har råd til dette er det oppdrettsnæringa. Dersom dette anlegget skulle sleppe krav om landstraum så er det andre bedriftar og privatpersonar med svakare økonomi som må ta denne utsleppsreduksjonen.

Alt anna

Dersom du har spørsmål om dei to sakene eg har omtalt, eller nokre av dei andre så bruk kommentarfeltet og eg skal prøve å svare etter beste evne.

Saksliste

Lagt ut

Klimaskepsis

Av og til høyrer vi om folk som ikkje trur på klimaendringane. Per-Willy Amundsen frå Frp er det fremste eksemplet mellom norsk politikarar. Han har sagt til VG:

– Jeg oppfatter at man bruker klimaet for å gjennomføre sosialistisk politikk. Karl Marx er død, de trengte en erstatning. Klimafantastene har funnet det i CO2-teorien. Og det bruker man til alt mulig. For mange sosialister tror jeg rett og slett at CO2 har erstattet Karl Marx, sier Amundsen.

Lat oss berre slå fast, drivhuseffekten er reell. Utan den kunne vi ikkje budd på jorda i det heile tatt. Lat oss slå fast at mengden CO2 i atmossfæren har auka frå 280 delar per million rundt år 1800 til nesten 400 delar per million no. Det ville vere heilt usannsynleg om ikkje dette hadde betydning for klimaet på planeten vår.

Og, ja, det har vore klimaendringar før. Den store skilnaden er at den gongen gjekk endringane ganske sakte. Menneska kunne tilpasse seg gjennom at ungane slo opp skinntelta sine litt lenger frå stranda enn det foreldra gjorde. Det er litt vanskelegare å flytte vegar, millionbyar og kaier enn å flytte eit skinntelt.

Og er du i tvil, så rår eg deg til å ta ein titt på denne videoen:

Lagt ut

Den vanskelege debatten – om bensinpris og bussbillett

Bil og ugras

Bil og ugras
Vi må ha fridom til å la bilen stå. Foto: Harald Grovenhttp://www.flickr.com/photos/kongharald/

I dag kunne eg, og mange andre sjå på førstesida av Nordlys at ein partikamerat meinte at bensinprisen burde vere 20 kroner. Kva skal ein seie til slikt?

At han har heilt rett – i alle fall i byen.

Det er minst to innfallsvinklar til denne debatten

1. Bilen er viktig for velferden til folk, og naudsynt for å få barn i barnehagen, for at mor skal kome seg på jobb og ungdomen på trening eller korpsøving. Dessutan bensinen er dyr nok, bilavgiftane er høge og vedlikehaldet av vegane våre er elendig, sommar som vinter. Snart er det berre rikfolk som kan bruke bilen.

Eller

2. Klimaendringane er den største utfordringa vi står framfor. Transport er ei av dei største kjeldene til klimagassar og må avgrensast, det gjer vi best gjennom pris. Dessutan er det bra for folkehelsa om fleire går og syklar, ungdomen blir mindre overvektig og vi slepp svevestøv og anna forureining som skadar folk. Vi treng heller ikkje legge meir jord under asfalt.

Begge desse innfallsvinklane er heilt rette. Både dei som hevdar 1 og dei som hevdar 2 har heilt rett.

Problemet er samansett. I dag er det for mange ikkje muleg å klare seg utan bilen. Bensinavgifter blir derfor ein rein skatt som det ikkje er muleg å unngå. Samstundes er det heilt rett at utan at vi legg store avgifter på biltrafikken lokalt, så er det ikkje muleg å bygge opp eit busstilbod eller gode nok gang og sykkelvegar til at barnefamiliar og andre kan velge å la bilen stå heime.

Høna eller egget?

Eg trur dessverre ikkje vi kjem utanom anten vegprising eller høgare bensinavgifter i byen. Dersom denne byen skal halde fram med å vekse kjem vi til å bli kvalt i vegar og eksos om vi ikkje får fleire til å velge buss, sykkel eller føtter. Vegprising gjer det enkelt å differensiere slik at dei som bur i distrikta og sannsynlegvis aldri vil få eit godt nok busstilbod slepp å betale.

Dersom vi skal gje folk fridom til å velge bort bilen treng vi inntekter til å subsidiere bussbilletten og sørge for at bussane går oftare. Vi treng eit betre vedlikehald av vegar, sykkelvegar og gangvegar sommar som vinter. Då trengst det inntektar.

Så kan vi sjølvsagt håpe at det skal drysse oljemilliardar nedover byen frå staten…

Eg trur dessverre vi må løyse problema sjølv.

[poll id=»4″]

Les Nordlys si sak her

iTromsø si sak her

NRK Troms si sak her

PS bilar som ikkje nyttar bensin eller diesel slepp avgift.

 

Lagt ut

Varmen gjer det kaldt

Denne underlege utviklinga kan vi få om isen i Arktis held fram med å smete. Det antyder i alle fall NOAA (National Oseanic and Atmospheric Administration) i videoen du kan sjå under her.

NOAA peiker på at vi ser store endringar i klimaet i Arktis og at desse vil få verknader langt utanfor arktiske område. Kanskje var det byrjinga på dette vi såg i fjor då det regna i januar på Svalbard medan det var svinkaldt på fastlandet? NOAA følgjer klimaet i nordområda nøye, og publiserer jamnleg ismålingar.

Kva meiner du vi må gjere for å få bukt med klimaendringane?

Lagt ut

Klimakur eller hestekur?

Dette viser at vi må gjennom ein kur for å få redusert utsleppa av klimagassar: Illustrasjonen er henta frå klimakur2020.no

I dag la Klima og forurensingsdirektoratet fram rapporten Klimakur 2020. Rapporten er ein gjennomgang av over 160 verkemiddel som vi kan nytte til å redusere utsleppa av klimagassar i Noreg. Dersom vi skulle gjennomføre alle tiltaka ville vi redusere utsleppa med 22 millionar tonn CO2 eller andre gassar. Det målet Stortinget har sett er mellom 15 og 17 millionar tonn. Det betyr at vi kan lese gjennom den menyen av tiltak som Klimakur 2020 er og velge oss ut dei mest fornuftig og mange nok til å nå målet. Kostnadane med tiltaka varierer frå 0 til 4000 kroner per tonn reduserte utslepp. For å nå måla vil kostnaden på det siste tonnet ligge på ca 1500 kroner.

Eg er svært glad for den handsaminga rapporten no skal få. Mange av tiltaka vil kunne føre til store endringar i Noreg og det norske samfunnet. Det er derfor heilt naudsynt at rapporten no blir sendt ut på ei brei høyring og til offentleg diskusjon. Det vil føre til at vi vel dei beste tiltaka. Og, utan forkleinelse for dei som har laga rapporten, dette er innvikla spørsmål der det ikkje er eitt einaste svar. Kanskje er nokre få av forslaga ikkje gode, kanskje har det blitt rekna feil. Slike ting vil vi oppdage gjennom ei offentleg høyring.

Så betyr ikkje dette at regjeringa skal sitte i ro å vente på debatten. Mykje god klimapolitikk kan settast i verk snart – og eg er trygg på at det kjem.

I den debatten som kjem er eg spesielt opptatt av at vi ikkje tømmer ungen ut med badevatnet. Med det meiner eg at vi ikkje lagar rammer for norsk industri som gjer at den forsvinn. Gjer den det vil den bli erstatta av industri i andre land, og ikkje alle desse landa har ein god miljøpolitikk. Resultatet kan vere at dei globale utsleppa aukar. Det er det ingen som vil. Samstundes er eg trygg på at norsk industri vil møte utfordringane på ein offensiv og god måte. Eg meiner Finnfjord as sitt prosjekt saman med det mange andre industribedrifter i Noreg gjer kan vere viktige bilete på at dette er muleg på ein lønsam måte, og at vi kan vise veg for mange andre.

Så trur eg det er rett at prisen på bensin over tid må kraftig opp, men då skal vi samstundes huske at i same periode vil elektriske bilar og plug-in hybridar bli vanlege. Det betyr at det er langt frå sikkert at transportrekninga til folk vil auke i tida framover.

Eg er teknologioptimist – det må ein vere for å kunne løyse klimaproblema og samstundes halde fram med å utvikle velferden.

Dersom vi ikkje gjer dette er eg redd hestekuren når klimaendringane slår inn for fullt kan bli betydeleg verre enn klimakuren.