Kategori: Miljø

Lagt ut

Nullvekstmålet gjer det mogleg for Tromsø å vekse!

I Tromsø har mange arbeid, arbeidsledigheita er blant dei lågaste i landet og folk bruker stadig mindre tid på å stå i kø. Å vekse videre kan bli veldig bra.  Men ei framtid med stor vekst, trenger ikkje bety lang reiseveg og mykje kø.  

Målet om at folks behov for å reise meir skal løysast gjennom gang, sykkel og kollektiv, er ikkje mystisk. Alle stortingspartiane støtter nullvekstmålet, inkludert Frp da dei var i regjering. Målet er ein måte å skape gode bumiljø og å spare kostnader.

Tromsø er ein tettbygd by. Det er bra. Det betyr at dei fleste i Tromsø har relativt kort veg til butikkar og andre tilbod. Men prøv å sjå for deg korleis byen vår ville sett ut dersom alle dei reisene som tromsøværingar i dag gjer med buss, gange eller sykkel skulle blitt tatt med bil. Byen ville drukna i trafikk, vi ville måtte bygd vegar overalt. Det ville blitt lite plass til grøntområde, til stille område, til alt det som mange av oss som bur i denne byen set pris på.

Det at vi har eit mål om nullvekst i personbiltrafikken gjer at vi set i verk tiltak som gjer at vi slepp å bygge ned grøntområde og rive hus for å legge dei under asfalt. Det betyr at vi sparer enorme summar på infrastruktur, vegar, men og overvasshandtering og alt anna som følgjer med vegane våre.

I debatten i Tromsø er nullvekstmålet i ferd med å bli trollet under brua og får skulda for alt som er galt, når realiteten er at nullvekstmålet og Tenk Tromsø grunnlaget for at vi får til ei stor oppgradering av infrastrukturen i Tromsø.

Tromsø er blitt ein fantastisk bussby. Svært mange bruker buss i Tromsø. Det fjernar mange bilar frå vegane våre og gjer det mogleg for dei som må køyre å komme seg fram, for eksempel næringstransporten. Samstundes er vi ein av byane i Noreg der flest går når dei skal ein stad. Det er og med å minske presset på vegane og bussane våre samstundes som det er bra for folkehelsa. Nullvekstmålet fungerer for innbyggarane i byen vår.

Så betyr ikkje nullvekstmålet at vi ikkje skal bygge vegar. Det skal vi (sjølv om eg skulle ønska at vi hadde lov til å bruke bompengane til å vedlikehalde eksisterande vegar). I handlingsprogrammet til Tenk Tromsø ligg det inne mykje pengar til veg, mellom anna Stakkevollvegen og flyplasstunellen. Stakkevollvegen har hatt behov for oppgradering i mange år, og i de nærmaste årene kan bygginga vere i gang. Flyplasstunellen vil og føre til at dei som skal til eller frå Kvaløya kan sleppe rundkøyringa i Giæverbukta.

Hovudgrunnen til at Kvaløyforbindelsen ikkje er på prioritert plass i handlingsprogrammet til Tenk Tromsø er at fylkeskommunen ikkje har prioritert å gjere planarbeidet og forarbeidet som gjer det mogleg å bygge ein ny forbindelse. Dersom vi skal kunne prioritere opp ein ny Kvaløyforbindelse må fylkeskommunen gjere prosjektet klart til bygging. Når det er klart kan fylkestinget og kommunestyret ta stilling til om det er flyplasstunellen eller ny Kvaløyforbindelse som skal prioriterast.

Vi kan og bør sjølvsagt diskutere nullvekstmålet og korleis det blir praktisert. Samstundes er målet viktig for å sikre at Tromsø kan vekse på ein måte som tek vare på kvalitetane som gjer byen attraktiv. Ein kompakt og grøn by gir kortare avstandar, gode høve til å gå, sykle og bruke kollektivtransport, og meir plass til natur, byliv og møteplassar. Slik kan vi legge til rette for vekst utan at auka biltrafikk fortrenger noko av det som gjer Tromsø til ein god by å bu i.

Bilde: Så ille som dette ville det aldri bli i Tromsø, men det er ei reelt spørsmål om kor mykje natur som skal byggast ned for å få plass til vegar og parkeringsplassar. Bilde: av austrini – https://www.flickr.com/photos/fatguyinalittlecoat/2909850055/, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=10298513

Lagt ut

Kald januar – eit varmt år

Det har vore kaldt i Tromsø ei stund no. Når vi har ti tolv minusgrader over tid er det lett å glømme eller fortrenge at vi står midt i ei klimakrise. Eg gjer det sjølv når eg frys på fingrane og temperaturen på kontoret ligg litt under det som er aller mest behageleg.

Tverrfjellet no i januar

Realiteten er likevel noko heilt anna. Meterologisk institutt melder at 2025 var det varmaste året vi har målt:

“Landstemperaturen endte 1,5 grader over det som er normal temperatur i dagens klima (1991-2020-normalen). Sammenligner vi temperaturen i 2025 med før-industriell tid (1871-1900), var det 2,8 grader varmere i 2025 “ (met.no/nyhetsarkiv/2025-er-det-varmeste-aret-vi-har-malt )

I tillegg til at temperaturen var høg var det og over normalt med nedbør I 2025.Globalt var 2025 det tredje varmaste året vi har målt. (Copernicus tror vi når 1,5-gradersgrensen ti år tidligere enn ventet – NRK – Klima ) I artikkeln blir det vist til at verden kjem til passere 1,5 gradersmålet ti år tidlegare enn ein hadde trudd før.

Klimaendringane er ikkje lenger framtid, det er noko som skjer her og no. Og, endringane får store konsekvensar for oss. Eit lokalt viktig eksempel er at det strøymer store mengdar varmt vatn inn i Barentshavet. (Varmare vatn fossar inn i Barentshavet: Kan ha funne grunnen – NRK Troms og Finnmark ) Forskarane seier det slik : «– Funna tyder på menneskeleg påverknad på atmosfæren som gjev opphav til langtidstrendar, endrar prosessane i havet. Ringverknadane spreier seg vidare til sjøisen og økosystema i Arktis» (Nye resultat: Derfor fløymer varmt vatn inn i Barentshavet | Havforskningsinstituttet )

Dessverre har klima fått mindre plass i media og vår eiga bevisstheit dei siste åra. Derfor trengst eit parti som SV meir enn nokon gong, fordi vi vil at det naudsynste endringane vi må gjere for å handtere dei endringane som kjem og å gjere dei så små som mogleg treng at vi ser miljøkrav i samanheng med økonomi og skilnader mellom folk. Det kan ikkje vere slik at dei som har minst skal bere den største byrda med å tilpasse samfunnet til klimaendringar og å gjere endringane så små som mogleg.

I Tromsø jobbar vi hardt for å ta vare på naturen runsdt oss. Det er ein viktig beredskap for å handtere klimaendringane at vi har robuste økosystem og store nok inngrepsfrie areal til at naturen kan handtere endringane. Derfor er det viktig å handtere byveksten på ein slik måte at vi minimaliserer bruken av natur. Vi kan bygge nok bustader i Tromsø utan å bygge ned store areal.

Det aller viktigaste tiltaket vi har i Tromsø er Tenk Tromsø. Gjennom å unngå auke i biltrafikk så unngår vi å bruke meir natur til vegar og vi reduserer utsleppa.

I Noreg er vi heldige, vi har ressursane til å handtere dei endringane som kjem. Dessverre er ikkje alle andre land like heldige som oss.

God helg alle saman, og bruk vinteren medan han er her

Lagt ut

Kostnaden med Arctic Center er for stor

Vi er i ei stor naturkrise. Artar forsvinn i høgt tempo og omdanning av jomfrueleg mark er eit av dei største utsleppa av klimagassar vi har. Vi må derfor vere heilt sikre på at det vi skal gjere er heilt naudsynt og verd utsleppa av klimagassar og tap av natur.

Eg meiner at det vi får att gjennom eit alpinanlegg på Finnheia/Håkøybotn ikkje er verd tapet av natur og utsleppa av klimagassar som kjem med det.

Det finst gode argument for eit alpinanlegg i området ved Finnheia. Det ville kunne gje tilgang til fjella for alle dei som ikkje er glade i å gå oppover bakkane og er mest interessert i å køyre nedover. Men til kva kostnad?

For korfor vil vi til fjells? Ein del av det er å komme bort frå det menneskeskapte, det å få den kjensla av fridom som det gjev å komme ut i naturen. For alpinanlegget Arctic Center er ikkje berre ein bakke og eit skitrekk. Det er hotell, vassverk, vegar og store parkeringsplassar.

Det vi veit er at ein treng ganske mykje energi til å produsere for snø for eit slikt anlegg. For sjølv om vi har mykje snø i Tromsø vil det vere stort behov for å utvide sesongen gjennom kunstsnø. I den situasjonen vi er i dag, der tilgang på kraft er ein barriere for å starte opp ny næring så må vi vere heilt sikker på at vi bruker straumen der den får størst effekt. Eg trur ikkje eit alpinanlegg er det rette å bruke denne ressursen på.

Vi treng heller ikkje ein ny attraksjon for å trekke enno fleire vinterturistar til Tromsø.

I regjeringa sin rettleiar med forventningar til kommunal planlegging står det:

«Det er viktig for Noreg si evne til å oppfylle natur og klimamåla at fylkeskommunane og kommunane bruker planverktøya til å hindre nedbygging av karbonrike areal som skog og myr, men også jordbruksjord (særleg beitemark). Dette inneber blant anna å ta i bruk moglegheitene til fortetting, gjenbruk og transformasjon av alt utbygde areal, før jordbruksareal, viktige natur- og friluftslivsareal og karbonrike areal som myr, skog og annan næringsrik jord blir omdisponerte» (mi utheving)

Vidare står det:

«Ved revidering av arealdelen i kommuneplanen, vurderer kommunen om tidlegare godkjend arealbruk skal endrast av omsyn til klima, naturmangfald, kulturmiljø, jordvern, reindrift, klimatilpassing, samfunnstryggleik og eit føremålstenleg utbyggingsmønster.»

For oss i SV framstår det klårt at ein rammetillatelse med dispensasjonar frå den gjeldande reguleringsplanen for Arctic Center ikkje kan gjevast no. Dersom Arctic Center hadde søkt i tråds med den eksisterande reguleringa er det lite vi kunne gjort, men sidan dei søker om dispensasjonar frå den vedtatte planen så vil og må vi gjere ei ny vurdering.  I tråd med regjeringa sin rettleiar bør dette avvente vedtak av den nye arealplanen i kommunen. I den planen er SV si klåre meining at området som i dag er sett av til alpinanlegg, hotell og parkering i Håkøybotn må tilbakeførast til LNFR-område.

Det vil vere å ta regjeringa sin rettleiar på alvor. Det vil vere å ta naturen på alvor. Det vil vere å ta friluftslivet på alvor, og det vil vere å ta reindrifta på alvor.

Lagt ut

Til stadigheit blir vi minna på korfor Nord-Noregbanen må byggast

I dag skriv Nordlys ein artikkel om at det vil bli dyrt å frakte fisk på trailer i framtida.

Hovudinnhaldet er at EU kjem til å stille krav om mindre utslepp av CO2 i transport i EU, og som vi veit går svært mykje av norsk fisk til EU, og din går mykje med trailer.

Frå artikkelen:

Fossil-trailere står for en svært stor andel av CO₂-utslippene i EU.

Det foreslås derfor nye EU-regler som vil gjøre det svært kostbart å fortsette transporten med fossildrevne trailere.

Det legges opp til en storstilt omlegging til hydrogen og elektrisitet, alternativt biogass, ifølge rapporten

Dette er ikkje eigentleg noko nytt. Vi har visst lenge at desse krava ville komme. Vi kan og vere ganske sikre på at det er ei stund til vi anten har batterielektriske eller hydrogendrivne trailerar med ei rekkevidde som gjer dei til ein effektiv måte å transportere varer til og frå EU.

Konsekvensen av desse krav kan bli svært alvorlege om vi ikkje har anna og alternativ transport. Det alternativet er jernbanen. Vi må forsterke og halde oppe kravet om at ein moderne bane med høg fart må byggast nordover, og det må skje no.

Lagt ut

Tala viser at byvekstavtalen fungerer

Godt nytt år!

No er det omtrent eit år sidan det vart innført bompengar i Tromsø. Men vi har hatt tilgang på den statlege belønningsordninga lengre. Og i haust sørga SV for at den statlege finansieringa auka med 300 millionar. Eit år er innføringa viser tala at byvekstavtalen fungerer.

Aldri før har det reist så mange menneske med buss i Tromsø som i som i 2023. For 2023 viser dei foreløpige tala over 14 millionar busspassasjerar i Tromsø. Det er ein auke frå 12 millionar passasjerar i 2022.

For sykkel er det og ein formidabel auke. Tellepunktet i Breivika viser ein vekst på 11%, Tverrforbindelsen 26% og Tromsøbrua 26%. Desse tala er for perioden januar til september.

Tromsø har i utgangspunktet ein høg andel folk som går. Reisevaneundersøkinga frå 2022 viser ein gåandel på 25%, og observasjonane (her har vi ikkje veldig gode tal) tyder på ein ytterlegare auke i 2023.

Vi ser og ein nedgang i biltrafikken på 10%, med størst nedgang i rushtrafikken.

Vi kan med andre ord så langt konkludere med at det aller viktigaste målet med byvekstavtalen er oppfylt. Vi har fått ein meir miljøvenleg trafikk i Tromsø. Utsleppa går ned og sannsynlegvis auker folkehelsa og trivselen.

Dersom vi dukkar litt ned i tala er det verd å merke seg nokre ting. Stakkevollan/Borgtun, Bjerkaker og Kroken ligg høgast på kollektivbruk. Det er naturleg at bussbruken er høgast i dei bydelane som anten har relativt låge inntekter og/eller eit godt busstilbod. Høgast bilandel er det i bydelane Tromsdalen, Kvaløysletta og Hamna. Det kan ha samanheng med kollektivtilbodet, Hamna har for eksempel ei ganske treig linje til byen og avstand frå Sentrum/Breivika.

Det andre målet med byvekstavtalen er å skaffe pengar til investeringar i infrastruktur i Tromsø. Infrastruktur som skal støtte opp om miljømålet gjennom å legge til rette for gåande, syklande og bussreisande, men også gjere det enklare å bruke bilen for dei som må det. Her viser det seg at gjennomsnittskostnaden per passering i bomringen er blitt 2,7 kroner mindre enn planlagt (frå 6,9+ til 4,20).

Det er to grunnar til dette. Det eine er at det er blitt langt fleire el-bilar enn det analysen anslo på førehand, og det andre er at langt fleire passeringar skjer innafor timesregelen. Dette vil over tid føre til at det ikkje er pengar til alle prosjekta som er planlagt i byvekstavtalen.

Eg trur at det kan bli nødvendig å redusere elbilrabatten i bomringen. Men, eg meiner at det ikkje kan skje i år, og sannsynlegvis heller ikkje i 2025. Dersom vi skal gjere det må vi gje folk tid til å førebu seg og god tid til å områ seg. Mange har kjøpt elbil på grunn av bomringen, og dei må ha det forutsigbart i så stor grad som mogleg.

Uansett er det sannsynleg at vi må ta ein diskusjon om alle prosjekta i byvekstavtalen og sikre at vi prioriterer dei viktigaste prosjekta. SV si prioritering har heile tida vore prosjekt som gjer det enklare for bussen å komme fram, prosjekt som gjev trygge skolevegar og prosjekt som gjer det enklare å gå og sykle.

Vi kjem sikkert til å måtte diskutere kva prosjekt vi skal satse på mange gongar framover.

Du kan lese meir på Tenk Tromsø | Tenk Tromsø (tenktromso.no)

Exit mobile version